Historia

W 1964 roku, po ukończeniu studiów podyplomowych i występach zawodowych w Europie, rozpocząłem pracę na Syracuse University (SU) jako instruktor śpiewu, a później zostałem profesorem śpiewu. To stanowisko dawało wyjątkowe możliwości, w tym dostęp do Tri-Cities Opera w pobliskim Binghamton oraz udział w inicjatywie Voice Foundation na SU, która zapewniała najnowocześniejszą technologię do badań w dziedzinie laryngologii i nauki o głosie.

Moje wczesne zainteresowanie fonetyką doprowadziło mnie już wcześniej do akustyki i nauki o głosie, a na SU mieliśmy rzadką okazję obserwować fałdy głosowe podczas śpiewu za pomocą wideostroboskopii. Dzięki inicjatywie Voice Foundation współpracowałem z nauczycielką śpiewu Jo Estill i badaczem mowy Rayem Coltonem, stopniowo angażując się w sympozja Voice Foundation w Nowym Jorku.

Pod koniec lat 70. przypadkowe spotkanie z Richardem Millerem z Oberlin Conservatory doprowadziło mnie do Harma Schuttego, otolaryngologa i badacza głosu z Groningen w Holandii. Ten kontakt okazał się przełomowy: to w Groningen pedagog głosu William Vennard pracował z badaczem głosu Janwillemem van den Bergiem nad mioelastyczno-aerodynamiczną teorią wytwarzania głosu.

W 1984 roku spędziłem urlop naukowy u dr. Schuttego, prowadząc pionierskie badania ciśnień pod- i nadgłośniowych w głosie śpiewaczym. Nasze eksperymenty przyniosły istotne wyniki, które przeczyły powszechnemu rozumieniu naukowemu: dane dotyczące ciśnienia pokazały, że podstawowy impuls akustyczny jest ujemny i wytwarza falę rozrzedzenia, a nie zagęszczenia. Harm Schutte i ja kontynuowaliśmy nasze badania przez kolejne 25 lat, regularnie występując na sympozjach Voice Foundation i publikując w recenzowanych czasopismach. W 1987 roku przeprowadziłem się do Groningen, aby w pełni skupić się na badaniach naukowych, zwłaszcza nad tym, jak nowoczesna technologia może usprawnić praktyczne nauczanie śpiewu.

W latach 90. komputery osobiste rozwinęły się do tego stopnia, że mogły wykonywać analizę spektrum w czasie rzeczywistym, dając natychmiastowy obraz wpływu strojenia formantów na harmoniczne głosu. Dzięki wsparciu Szpitala Uniwersyteckiego w Groningen opracowaliśmy program dla systemu MS-DOS, który jednocześnie wyświetlał sygnał mikrofonu, analizę spektrum i sygnał elektroglottografu (EGG). Choć nasze pierwsze prezentacje na sympozjach Voice Foundation wzbudziły ograniczone zainteresowanie, technologia okazała się bardzo obiecująca w praktycznym nauczaniu.

Przełom nastąpił, gdy Jim Doing, amerykański tenor uczący na Uniwersytecie Missouri, został pierwszym zawodowym śpiewakiem, który z powodzeniem wprowadził do lekcji wizualną informację zwrotną o strojeniu formantów. Rozwój oprogramowania przyspieszył dzięki współpracy z kluczowymi postaciami. Garyth Nair, dyrygent chóralny z Drew University, pomógł uczynić program bardziej przyjaznym dla użytkownika. Inżynier Richard Horne zintegrował sygnał akustyczny i sygnał EGG w pierwszej wersji dla systemu Windows, a holenderski inżynier Gerrie Goeree stworzył przystępne cenowo urządzenie EGG, dzięki czemu technologia stała się dostępna dla śpiewaków i nauczycieli.

Zintegrowanie przez Richarda Horne’a oprogramowania do spektrogramów umożliwiło wizualizację zmian rezonansów śpiewaków w czasie rzeczywistym. Doprowadziło to do pierwszego „okablowanego kursu mistrzowskiego” w 2007 roku z pedagogiem Scottem McCoyem oraz do prezentacji na konferencji National Association of Teachers of Singing (NATS) w 2008 roku, zbiegających się z publikacją Resonance in Singing, obszernego podręcznika korzystania z VoceVista. Oprogramowanie do analizy akustycznej z obsługą EGG stało się znane jako VoceVista Pro i ugruntowało swoją pozycję jako ważne narzędzie dla nauczycieli śpiewu na całym świecie. Jego skuteczność potwierdziły badania naukowe, w tym rozprawa doktorska Stephena Robertsona w Royal Conservatoire of Scotland.

To skrócona wersja oryginalnego tekstu. Przeczytaj pełną wersję.

Podczas gdy w Groningen toczyła się historia VoceVista, w Niemczech kształtowała się inna droga do analizy głosu. W 2003 roku dwie osoby o odmiennym, ale uzupełniającym się doświadczeniu połączyły siły, aby stworzyć Sygyt Software. Nazwa firmy, zaczerpnięta z tuwińskiego słowa oznaczającego technikę śpiewu gardłowego, która wytwarza wyraźne alikwoty, odzwierciedlała głęboki związek jej założycieli ze śpiewem alikwotowym.

Droga Bodo Maassa zaczęła się na Uniwersytecie Oksfordzkim, gdzie studiował kognitywistykę. Na początku kariery trafił do Waszyngtonu, gdzie w firmie MicroStrategy pracował nad głosowymi interfejsami człowiek-maszyna. Po powrocie do Oksfordu został pierwszym pracownikiem NaturalMotion i głównym programistą oprogramowania „endorphin”, systemu, który wykorzystywał zasady sztucznej inteligencji do syntezy ludzkiego ruchu. Ze śpiewem alikwotowym zetknął się w 1994 roku i przekonał się, że wykwalifikowanych nauczycieli jest niewielu, a to doświadczenie wzmocniło jego chęć tworzenia lepszych narzędzi do nauki tej techniki. Poszukiwania zaprowadziły go do Wolfganga Sausa, u którego zapisał się na roczny program szkoleniowy.

Saus łączył w wyjątkowy sposób wykształcenie naukowe i biegłość w śpiewie klasycznym, a dziesięciolecia występów i nauczania dały mu głębokie zrozumienie tego, jak działa głos i jak mózg przetwarza dźwięk. Wyszkolił setki uczniów i opracował nowatorskie metody poprawy intonacji chóru dzięki kontroli alikwotów: swoją metodę „fonetyki chóralnej”. Overtone Analyzer powstał z ich wspólnego rozpoznania istotnej luki: braku skutecznych narzędzi programowych do nauki śpiewu alikwotowego. Ich oprogramowanie sprawiło, że alikwoty stały się widoczne i zrozumiałe, co okazało się cenne nie tylko dla śpiewu alikwotowego, ale dla pedagogiki wokalnej w ogóle.

W 2008 roku równoległe drogi zaczęły się zbiegać. Bodo Maass i Donald Miller dostrzegli potencjał w połączeniu swoich odmiennych podejść i zgodzili się wspólnie pracować nad nowym produktem, „VoceVista Video”, opartym na ugruntowanej metodologii nauki o głosie VoceVista i zaawansowanej wizualizacji Overtone Analyzer. Jako fundament wybrali platformę Overtone Analyzer, ale zaplanowali całkowite przepisanie kodu, aby obsługiwać wiele platform: nie tylko PC i Maca, ale docelowo także iOS i Androida.

Oprogramowanie musiało zaspokajać zarówno praktyczne potrzeby nauczycieli śpiewu, jak i rygorystyczne wymagania badaczy głosu. W 2017 roku wysiłki te zwieńczyło pierwsze wieloplatformowe wydanie VoceVista Video dla Maca i PC. Połączenie zjednoczyło dwa odmienne podejścia: tradycyjny naukowy format VoceVista, zakorzeniony w klasycznej pedagogice wokalnej i analizie formantów, oraz bardziej muzyczną perspektywę Overtone Analyzer, zaprojektowaną tak, by eksponować harmoniczne jako elementy budulcowe muzyki.

To uzupełniające się połączenie naukowej rzetelności i muzycznej przystępności okazało się szczególnie cenne w łączeniu nauki o głosie z praktyczną pedagogiką. Wraz z wersją 6.0 (2026) zakończono długo planowaną integrację wideo: nagrywanie, odtwarzanie i analiza wideo z dokładnością do klatki działają teraz obok analizy dźwięku, więc słowo „Video” w nazwie VoceVista Video oznacza w pełni zintegrowaną funkcję. Jednocześnie zmieniono nazwy edycji: pierwotna edycja Overtone Analyzer stała się VoceVista Basic, a najwyższa edycja, dotąd VoceVista Video Pro, stała się VoceVista Pro, przejmując nazwę pierwotnego programu Dona Millera z obsługą EGG. Rozwój trwa do dziś, a dalsze prace mają na celu poszerzanie możliwości oprogramowania przy zachowaniu jego przystępności dla nauczycieli śpiewu i uczniów.